NEUROFIBROMATOZA TIP 2 (CENTRALNA NEUROFIBROMATOZA ILI BILATERALNI AKUSTI^KI NEUROMI, VESTIBULARNI [VANOMI): OD FENOTIPA DO GENA

ZLATKO SABOL, LJILJANA KIPKE-SABOL, PAVLE MIKLIĆ, SANJA HAJNŠEK-PROPADALO, FILIP SABOL

Neurofibromatoza tip 2 (NF2) autosomno-dominantna je bolest koja predisponira razvoj bilateralnih vestibularnih švanoma (neurinoma), drugih tumora središnjeg i perifernoga živčanog sustava (multipli meningeomi, neurofibromi i dr.) i očnih poremećaja (katarakta). NF2-gen je tumorski supresorski gen, lokaliziran na kromosomu 22ql2 i enkodira protein zvan švanomin ili merlin koji je sličan skupini membranskih citokoštanih proteina ERM (ezrin-radiksin-meozin proteini). Oko 50% svih slučajeva su nove germinativne genske mutacije, premda oko 30% prividno sporadičnih slučajeva predstav­ljaju somatski mozaicizam.Većina utvrđenih mutacija NF2-gena su germinativne točkaste mutacije koje rezultiraju skraće­njem ili odsutnošću C-terminalnog dijela švanomina. NF2 se različito klinički očituje s dva osnovna tipa: teški oblik s ranim početkom i progresivnim rastom tumora i umjereni oblik koji ima kasniji početak i manje agresivni tijek. Genotipno-fenotipne korelacije upućuju na mnogo veću varijabilnost kliničke ekspresije bolesti. U ovom članku raspravljamo o epidemiologiji, genskim i kliničkim karakteristikama, dijagnostičkim kriterijima i postupcima, probiru rizičnih osoba te preporukama za zbrinjavanje i liječenje bolesnika s NF2.

Summary. Neurofibromatosis type 2 (NF2) is an autosomal dominant disease that predisposes to bilateral vestibular schwannomas (neurinomas), other central and peripheral nervous system tumours (multiple meningeomas and neuro- fibromas) and ocular abnormalities (cataract). The NF2 tumour suppresor gene is localised on chromosome 22q12 and encodes protein called schwannomin or merlin which is related to a family of cytoskeleton-to-membrane proteins linkers ERM (ezrin-radixin-moesin proteins). About 50% of all cases are new germline mutations, although about 20% of appar- ently sporadic cases represent somatic mosaicism. The majority of observed germline NF2 mutations are point mutations which result in schwannomin with an altered or absent C-terminal domain. NF2 has a variable clinical presentation, with two basic types: severe type having early onset and progressive growth of tumors and the milder type having later onset and less aggressive course. The genotype-phenotype correlations indicate a greater variability of clinical disease expression. In this paper we discuss the epidemiology, genetic and clinical characteristics, diagnostic criteria, investigations, screening for risk persons and recommendations for care and therapy of patients with NF2.